بخش ۱۴ - پیام فرستاده به مانوش ایرانشان
ایرانشان ابن ابی الخیر / کوشنامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
سه ماهش زمان داد، دستور زود
نوندی برافگند بر سانِ دود
که شاه جهان گشت خشنو به باز
تو از ساختن هرچه باید بساز
از آن پس که خواهش نمودم بسی
بسی خواستم یاری از هر کسی
چو خواهی که دیدار شاه زمین
ببینی بر آن پوست آهو ببین
چنان آمد این شاه با فرّ و هوش
چنانچون نگاریدهٔ دارنوش
هزار آفرین باد بر جان شاه
بر آن دانش و هوش و فرمان شاه
که گر وی نکردی از این آگهی
ز مردم شدی روی کشور تهی
که از کوه تا کوه لشکرگه است
ز نیزه صبا بر هوا گمره است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن اشاره به درخواست و تمنای شخصی از شاه دارد که برای ساختن چیزی زمان مشخصی تعیین کرده است. شاه که به نظر میرسد با دانش و هوش بالایی که دارد، توانسته فرماندهی را به خوبی انجام دهد، به ایشان پاسخ میدهد و بر اهمیت دیدار با او تاکید میکند. این شخص که به خویشتن میبالد، بر مقام شاه و هنرهای او تحسین میکند و معتقد است که اگر شاه اطلاعاتی درباره او نداشت، کشور خالی از مردم میشد. در نهایت، اشارهای به لشکرگاهها و شرایط نظامی نیز شده است.