شمارهٔ ۵۲۷ جامی
جامی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
حدیثی مشکل و سری ست مغلق
که در کون و مکان کس نیست جز حق
حقیقت واحد است و وحدت او
بود مرد محقق را محقق
ولیکن ز اختلاف اعتبارات
گهی باشد مقید گاه مطلق
مجرد یابیش ز اطلاق و تقیید
اگر جلباب هستی را کنی شق
چو بندی از تصاریف شیون چشم
تو را مصدر نماید عین مشتق
کند هر دم بیان این نکته را عشق
ولی عقلش نمی دارد مصدق
نبخشد جان جامی را خلاصی
ز قید عقل جز جام مروق
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی حقیقتی عمیق و پیچیده میپردازد که در جهان و موجودات تنها حق وجود دارد. یعنی حقیقت واحدی وجود دارد که در عین حال میتواند به صورت مختلط و متعدد تجلی کند. این حقیقت برای افراد محقق قابل درک است، اما به دلیل تفاوت در برداشتها و تفسیرها، گاهی به صورت محدود و گاهی به شکل نامحدود درک میشود. اگر انسان بتواند پردههای کنونی از حقیقت را کنار بزند، درک عمیقتری از واقعیت پیدا میکند. عشق به این حقیقت میتواند درک را تسهیل کند، ولی عقل به تنهایی نمیتواند به آن دست یابد و نیاز به تجربه و حس عمیق دارد تا از قید عقل رهایی یابد.