نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۷۱ - جواب سلیمی جرونی

سلیمی جرونی / شیرین و فرهاد / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

جوابش داد استاد سخنور

که بشنو شرح این چرخ مدور

حدیث«کل یوم» گر بخوانی

تمام اسرار این را بازدانی

از آن دارد فلک، دور پیاپی

که در هر دور، لاشی را کند شیء

درین معنی کند شانش ضرورت

به هریک دور چندین نقش و صورت

ازو آمد پدید این نقش و اشکال

و زو پیداست، ماه و هفته (و) سال

زمین گرچه بود یک جا معین

ولی بشنو بیانش روشن از من

زمین و آسمان از هم جدا نیست

جداشان مشمر از هم، کین روا نیست

زمین و آسمان یک شخص پیر است

که آن را نام، انسان کبیر است

بود این دورها نشو و نمایش

تعینهاست یکسر بچه هایش

زمین آمد دل این شخص عالم

بود این شخص را هم نام آدم

اگر خواهی که یابی این معما

ببین در نطفه تا گردد هویدا

شود از نطفه اول نقطه دل

و زو گردد جوارح جمله حاصل

دل عالم چو آمد گوهر خاک

و زو گردید ظاهر دور افلاک

شد از این خاک ظاهر چرخ و انجم

و زو پیدا شد این انواع مردم

پس این عالم درختی بیش مشمر

که تخمش شد زمین و آدمی بر

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، استاد سخنور در قالب شعر به توضیح روابط زمین و آسمان و مفهوم وجود انسان می‌پردازد. او می‌گوید که زمین و آسمان از هم جدا نیستند و هر دو بخشی از یک موجود بزرگتر به نام "انسان کبیر" هستند. این دورها و حرکت‌ها در آسمان، نشانه‌های گوناگونی را به وجود می‌آورند و هر یک از این تغییرات نشان‌دهنده جوانب مختلف وجود انسان و عالم است. در نهایت، عالم را به یک درخت تشبیه می‌کند که تخمش زمین و انسان است. این متن به بیان فلسفی و عرفانی مفاهمی چون وجود، ارتباط بین ظواهر و باطن عالم و انسان می‌پردازد.