جیحون یزدی
زاده ۱۲۵۰ – درگذشته ۱۳۰۱ هجری قمری، یزد
زندگی‌نامهٔ جیحون یزدی
میرزا محمد جیحون یزدی ملقب به «نواب»، مشهور به «تاج‌الشعرا» و متخلص به «جیحون» (زادهٔ ۱۲۵۰ قمری در یزد، درگذشتهٔ ۱۳۰۱ قمری در کرمان) یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. وى تحصیلات متداول را در زادگاهش یزد گذراند اما ترک وطن کرد و چندى در ایران، هندوستان و اسلامبول به اقامت داشت. وی سرانجام در کرمان اقامت گزید و در همین شهر درگذشت. جیحون یزدى از شعراى آیینى در عصر ناصرى است. اگرچه او در غزل از سبک عراقى پیروى مى‌کند، ولى قالب شعرى او از لحاظ سبک‌شناسى، در سبک خراسانى شکل مى‌گیرد، خصوصا قصاید و مسمطات او که نشان مى‌دهد سرایندۀ آن‌ها از ادامه دهندگان راه بانیان نهضت بازگشت ادبى است. وى در اغلب قالب‌ها شعر سروده ولى در سرودن مسمط و قصیده تواناتر است. جیجون یزدی مجموعه‌ای به نام «نمکدان» دارد که همانند پریشان قاآنی به سبک گلستان سعدی نگاشته شده است.
آثار جیحون یزدی
شعرهای جیحون یزدی
- شمارهٔ ۲۷ - وله — نگار من چو بخیزد به نارون ماند
- شمارهٔ ۲۹ - وله — چهر نواب از طرب رخشان تر از اجرام شد
- شمارهٔ ۲۸ - وله — چنین که جلوه گل از طرف مرغزار کند
- شمارهٔ ۳۲ - وله — مرا تُرکی‌ست مشکین‌‌موی و نسرین‌‌بوی و سیمین‌بر
- شمارهٔ ۲۶ - وله — میم دهان لعبتی نخواهنده ابجد
- شمارهٔ ۳۰ - وله — عید آمد و ما را ز غم روزه رها کرد
- شمارهٔ ۳۱ - در تهنیت عید غدیر و منقبت مولای متقیان علی بن ابیطالب علیه السلام — بت من که از لطافت بودش ز روح عنصر
- شمارهٔ ۲۵ - وله — چو ظل خسروی از خاتم شه برتر از جم شد
- شمارهٔ ۳۶ - مطلع ثانی — کای بهر مرحله اجرام مشار و تو مشیر
- شمارهٔ ۳۴ - وله — گفتم بتا هوای سفر بینمت به سر
- شمارهٔ ۳۹ - وله — نوروز در رکاب ولیعهد کامگار
- شمارهٔ ۳۳ - وله — ای که ز چشم و لبت نوبت بوس و کنار
- شمارهٔ ۳۵ - وله — بجز امسال که آمد زسفر عید و امیر
- شمارهٔ ۴۰ - وله — بستم چو زی گشاده رواق ملک کمر
- شمارهٔ ۳۸ - وله — چون خلیل از خلعت خُلّت ز حق شد کامگار
- شمارهٔ ۳۷ - وله — ای چهره و لعل تو یکی نور و یکی نار
- شمارهٔ ۴۵ - وله — سزد که یزد نوازد به بام گردون کوس
- شمارهٔ ۴۴ - مطلع ثانی — ای خدیویکه وجودت زخدائی اعزاز
- شمارهٔ ۴۳ - وله — به صفاهان چو ز ری پور ملک آید باز
- شمارهٔ ۴۷ - وله — هرآنکه هست چو او سرو نار پستانش
- شمارهٔ ۴۶ - درحیرت از حوادث کون و فساد و مدح محبوب خالق اکبر موسی بن جعفر (ع) — خرد طبل تحیّر زن شبی خواندم به میدانش
- شمارهٔ ۴۸ - ممدوح این قصیده معلوم نیست — ترکا گه پیمانه است برخیز و به پیمان باش
- شمارهٔ ۴۲ - در تهنیت عید رمضان — مه شوال چو برکوه فرابست کمر
- شمارهٔ ۴۱ - ممدوح این قصیده معلوم نیست — ای بروی و خوی تو برج مه و چرخ اثیر