جیحون یزدی
زاده ۱۲۵۰ – درگذشته ۱۳۰۱ هجری قمری، یزد
زندگی‌نامهٔ جیحون یزدی
میرزا محمد جیحون یزدی ملقب به «نواب»، مشهور به «تاج‌الشعرا» و متخلص به «جیحون» (زادهٔ ۱۲۵۰ قمری در یزد، درگذشتهٔ ۱۳۰۱ قمری در کرمان) یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. وى تحصیلات متداول را در زادگاهش یزد گذراند اما ترک وطن کرد و چندى در ایران، هندوستان و اسلامبول به اقامت داشت. وی سرانجام در کرمان اقامت گزید و در همین شهر درگذشت. جیحون یزدى از شعراى آیینى در عصر ناصرى است. اگرچه او در غزل از سبک عراقى پیروى مى‌کند، ولى قالب شعرى او از لحاظ سبک‌شناسى، در سبک خراسانى شکل مى‌گیرد، خصوصا قصاید و مسمطات او که نشان مى‌دهد سرایندۀ آن‌ها از ادامه دهندگان راه بانیان نهضت بازگشت ادبى است. وى در اغلب قالب‌ها شعر سروده ولى در سرودن مسمط و قصیده تواناتر است. جیجون یزدی مجموعه‌ای به نام «نمکدان» دارد که همانند پریشان قاآنی به سبک گلستان سعدی نگاشته شده است.
آثار جیحون یزدی
شعرهای جیحون یزدی
- شمارهٔ ۱۰۰ - مطلع ثانی — کای باقبال جهانگیر و ممالک پیمای
- شمارهٔ ۱۰۴ - تغزلی است در استقبال حکیم عنصری — ای که نرخ بوسه‌ات بر ما به نقد جان کنی
- شمارهٔ ۱۰۲ - وله — به گیسوان خم ابروی آن بت علوی
- شمارهٔ ۹۹ - وله — ظل شه را چو زری سوی صفاهان شد رای
- شمارهٔ ۱۰۳ - وله — ای کز دو چهر غیرت یک بوستان گلی
- شمارهٔ ۹۸ - در جشن عید غدیر و منقبت مولای متقیان امیر مومنان علی بن ابی طالب (ع) — چون پرشراب راز شد خم غدیر حیدری
- شمارهٔ ۹۷ - وله — به یکی چشم زدن چشم توام برد ز راه
- شمارهٔ ۱۰۱ - در تهنیت عید قربان — خلیل ار کرد قربانی به عید از امر یزدانی
- شمارهٔ ۱۰۵ - وله — بتی که رشک لب لعل او برد عیسی
- شمارهٔ ۶ - در تهنیت مولود مسعود مرکز دایره اصطفا خاتم الانبیاء محمد مصطفی صلی الله علیه و آله — فرق دو جهان یافت ز میلاد نبی تاج
- شمارهٔ ۷ - در تهنیت عید رمضان — شوال رسید و مه روزه بسفر شد
- شمارهٔ ۵ - ورودیه است — خیر مقدم بخرام ای بت سیمین صدرا
- شمارهٔ ۲ - وله — این که با چهرِ تو چون سِحرِ مُبین است آفتاب
- شمارهٔ ۴ - وله — ای لب جان‌پرورت بهین ولیعهد نوش
- شمارهٔ ۳ - درتهنیت عید غدیر و منقبت حضرت امیر (ع) — ترکا بجوش خم غدیر از نیاز بین
- شمارهٔ ۱ - در توصیف بهار و منقبت حیدر کرار علیه سلام الله الملک الجبار — باز جهان از بهار مژده رحمت شنفت
- شمارهٔ ۹ - درتهنیت عید غدیر و منقبت مولای متقیان امیر مومنان علی بن ابیطالب (ع) — ای بعذایرت بسی عاشق را دل است گم
- شمارهٔ ۱۳ - وله — حبذا اردوی شه کآرد سپهرش التجا
- شمارهٔ ۱۱ - در عید غدیر و منقبت پادشاه عرش سریرحضرت امیر علیه سلام الله الملک القدیر گوید — زد ای وشاق غدّار عید غدیر خرگاه
- شمارهٔ ۱۰ - در تهنیت عید صیام و تبریک مقرب الخاقان حسینقلی خان سعدالملک — ای رخ سعد اخترت فتنهٔ دل‌های قوم
- شمارهٔ ۱۲ - در تهنیت عید قربان — عید قربان بود ای لعبت شوخ سپهی
- شمارهٔ ۸ - در تهنیت عید رمضان — کیخسرو عید آمد با فر جهان آرا
- شمارهٔ ۱۴ - وله — روزه بگریخت چو گشتش مه شوال ندیم
- شمارهٔ ۱۵ - در ولادت باسعادت در درج اصطفا حضرت خاتم انبیا علیه آلاف التحیه و الثنا — هاشمی خال من ای خواجه ترکان تتار