جیحون یزدی
زاده ۱۲۵۰ – درگذشته ۱۳۰۱ هجری قمری، یزد
زندگی‌نامهٔ جیحون یزدی
میرزا محمد جیحون یزدی ملقب به «نواب»، مشهور به «تاج‌الشعرا» و متخلص به «جیحون» (زادهٔ ۱۲۵۰ قمری در یزد، درگذشتهٔ ۱۳۰۱ قمری در کرمان) یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. وى تحصیلات متداول را در زادگاهش یزد گذراند اما ترک وطن کرد و چندى در ایران، هندوستان و اسلامبول به اقامت داشت. وی سرانجام در کرمان اقامت گزید و در همین شهر درگذشت. جیحون یزدى از شعراى آیینى در عصر ناصرى است. اگرچه او در غزل از سبک عراقى پیروى مى‌کند، ولى قالب شعرى او از لحاظ سبک‌شناسى، در سبک خراسانى شکل مى‌گیرد، خصوصا قصاید و مسمطات او که نشان مى‌دهد سرایندۀ آن‌ها از ادامه دهندگان راه بانیان نهضت بازگشت ادبى است. وى در اغلب قالب‌ها شعر سروده ولى در سرودن مسمط و قصیده تواناتر است. جیجون یزدی مجموعه‌ای به نام «نمکدان» دارد که همانند پریشان قاآنی به سبک گلستان سعدی نگاشته شده است.
آثار جیحون یزدی
شعرهای جیحون یزدی
- شمارهٔ ۷۵ - مطلع ثانی — کیستم من آنکه بوسد آسمان غبرای من
- شمارهٔ ۷۶ - وله — سکه صاحبقرانی زد چو شاه راستان
- شمارهٔ ۷۹ - وله — لک السعاده ای کم‌وفای پُر افسون
- شمارهٔ ۷۷ - لغز سماور و مدیحه — چه باشد آن جم بلقیس تخت سیم بدن
- شمارهٔ ۷۴ - وله — تا که چون تیر از کمان رفت آن بت رعنای من
- شمارهٔ ۷۸ - وله — کیست آن خسرو شیرین سخن و شور افکن
- شمارهٔ ۸۰ - وله — چو شاه زنگ راند ابلق ز مکمن
- شمارهٔ ۷۳ - وله — آن پسر بچه حور است مگر یا غلمان
- شمارهٔ ۸۸ - در مدح گوشوار عرش خدا خامس آل عبا روحی و روح العالمین له الفدا — باز آن سرخ اطلس زیب پیکر ساخته
- شمارهٔ ۸۳ - وله — از شه به والی حکم نو در نصب دیگر سال بین
- شمارهٔ ۸۵ - وله — سپهسالار اعظم زد چو اندر مرز ری اردو
- شمارهٔ ۸۷ - وله — ای آنکه به قد تالی سرو چمنی تو
- شمارهٔ ۸۲ - وله — ببال ای مرکز کرمان بنال ای خطه تهران
- شمارهٔ ۸۶ - وله — گرچه عید آمده نیکوی و به نازم سر او
- شمارهٔ ۸۱ - وله — رسم نوروز شد امسال مگر دیگرگون
- شمارهٔ ۸۴ - درمنقب ذات کبریائی صفات علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیه والثناء — خورشید گریزان بودت در خم گیسو
- شمارهٔ ۸۹ - مطلع ثانی — خسروی کافلاک را منقوش از اختر ساخته
- شمارهٔ ۹۱ - وله — بسان چرخ عید جم دوباره
- شمارهٔ ۹۰ - وله — جشن ولادت شه جم تخت کی کلاه
- شمارهٔ ۹۳ - وله — ساخته کاخی سپهسالار بهر جشن شاه
- شمارهٔ ۹۶ - وله — خیز ای آیینه‌رخ می آر با صد طنطنه
- شمارهٔ ۹۵ - وله — زان موسوی دو اژدر گیسوی آسیه
- شمارهٔ ۹۲ - وله — ای لعل روان‌بخش تو از آب بقا به
- شمارهٔ ۹۴ - وله — عید روزه است مگر قاصدی از حضرت شاه