جیحون یزدی
زاده ۱۲۵۰ – درگذشته ۱۳۰۱ هجری قمری، یزد
زندگی‌نامهٔ جیحون یزدی
میرزا محمد جیحون یزدی ملقب به «نواب»، مشهور به «تاج‌الشعرا» و متخلص به «جیحون» (زادهٔ ۱۲۵۰ قمری در یزد، درگذشتهٔ ۱۳۰۱ قمری در کرمان) یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. وى تحصیلات متداول را در زادگاهش یزد گذراند اما ترک وطن کرد و چندى در ایران، هندوستان و اسلامبول به اقامت داشت. وی سرانجام در کرمان اقامت گزید و در همین شهر درگذشت. جیحون یزدى از شعراى آیینى در عصر ناصرى است. اگرچه او در غزل از سبک عراقى پیروى مى‌کند، ولى قالب شعرى او از لحاظ سبک‌شناسى، در سبک خراسانى شکل مى‌گیرد، خصوصا قصاید و مسمطات او که نشان مى‌دهد سرایندۀ آن‌ها از ادامه دهندگان راه بانیان نهضت بازگشت ادبى است. وى در اغلب قالب‌ها شعر سروده ولى در سرودن مسمط و قصیده تواناتر است. جیجون یزدی مجموعه‌ای به نام «نمکدان» دارد که همانند پریشان قاآنی به سبک گلستان سعدی نگاشته شده است.
آثار جیحون یزدی
شعرهای جیحون یزدی
- شمارهٔ ۵۳ - وله — تیغ هلال تافت چو شوال را ز کف
- شمارهٔ ۵۵ - وله — بروج حصن تبر را که سود بر افلاک
- شمارهٔ ۵۴ - درتهنیت روز ولادت با سعادت خاتم، محمدمصطفی صلی الله علیه وآله — چو از نهان بعیان زد علم رسول مصدق
- شمارهٔ ۵۰ - وله — شیفته بر روی سر کاکل چون عنبرش
- شمارهٔ ۵۶ - وله — سزد نمیدهی از کبر جواب سئوال
- شمارهٔ ۵۱ - وله — طالع بودت اختر حسن از رخ ساطع
- شمارهٔ ۵۲ - وله — از کنز نهانی‌ست کنون کعبه مشرف
- شمارهٔ ۴۹ - وله — جهان فهرست ایجاد و سطور امصار ایرانش
- شمارهٔ ۵۸ - وله — خور به سرما گفت امروز کنم درک حمل
- شمارهٔ ۶۴ - وله — نامه نوشتم به دلربای خود از قم
- شمارهٔ ۶۲ - وله — چو شد به لشکر نیسان طلایه دار نسیم
- شمارهٔ ۶۳ - وله — زمشکین طره آن چشم چو بادام
- شمارهٔ ۵۷ - در تهنیت عید قربان — عید اضحی شد و از دولت این جشن جلیل
- شمارهٔ ۵۹ - در ستایش ذات کبریایی صفات حضرت رضا علیه آلاف التحیه و الثناء — بودم ز سرو قدان صنمی سمین و سالم
- شمارهٔ ۶۱ - وله — ماه رمضان تافت از این بر شده طارم
- شمارهٔ ۶۰ - وله — ای لبت آتش سوزان و عذار تو ارم
- شمارهٔ ۶۹ - وله — در قرن شاه راستان صاحبقران راستین
- شمارهٔ ۶۵ - وله — جهان بگشتم و دیدم بسی مقیم و مقام
- شمارهٔ ۶۸ - ممدوح این قصیده معلوم نیست — رمضان آمد و آنگونه از او در حذریم
- شمارهٔ ۷۲ - وله — از صدر جهان امروز آفاق طرب‌زا بین
- شمارهٔ ۶۷ - در آمدن ماه مبارک رمضان — بتا رسد اجل می‌کشان ز ماه صیام
- شمارهٔ ۷۱ - در تهنیت عید صیام — رسید عید کمین کرد و تاخت بر رمضان
- شمارهٔ ۶۶ - وله — سلطنت تا به کمان یافت ز سرتیپ سهام
- شمارهٔ ۷۰ - وله — ظل ملک که چرخ به جان بوسدش زمین