نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۶۵ جویای تبریزی

جویای تبریزی / غزلیات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

خون خوردن اینقدر پی تحصیل مال چیست؟

دانسته ای که زندگیت را مآل چیست؟

بی بهره نیست هیچ کس از روشنی چو ماه

جز فیض عام حاصل کسب کمال چیست؟

بر روی خواب غفلت دلها زند گلاب

آگه نگشته ای عرق انفعال چیست؟

از آسمان حصول تمنا چه ممکن است

خون خوردن تو در طلب این محال چیست؟

در پیش تیغ ابرو و خورشید عارضش

سیف الملوک کیست، بدیع الجمال چیست؟

پیچیند اهل فقر به دور شکم دوال

در صید نفس حاجت طبل و دوال چیست؟

مه را به چشم عبرت اگر کس نظر کند

داند که داغ خجلت روی سؤال چیست

جویا بنوش می که کریم است کردگارد

آنجا که فضل اوست هراس از وبال چیست؟

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به دنبال کنکاش در مسائلی اجتماعی و فلسفی است. شاعر به نقد تلاش‌های بی‌انتها برای کسب مال و ثروت می‌پردازد و از این می‌پرسد که زندگی واقعی در کجا و چه گونه است. او بر این باور است که همه انسان‌ها در جستجوی روشنی و کمال هستند و هیچ‌کس از این بهره‌مند نیست مگر به واسطه آگاهی و کوشش. شاعر با تصویرسازی از خواب غفلت و شوق بی‌پایه آدمی در پی خواسته‌های غیرواقعی، به تذکری می‌پردازد که دستیابی به آمال بدون تلاش و آگاهی ممکن نیست. او به زیبایی و جذابیت‌های دنیا نیز اشاره می‌کند و می‌پرسد که در برابر این زیبایی‌ها، چه چیز می‌تواند جلودار باشد. در نهایت، شاعر تشویق می‌کند که انسان‌ها از نعمت‌ها و فضل خدا بی‌هراس باشند و در جستجوی علم و حقیقت برآیند، تا دچار حسرت و خجلت نشوند. به طور کلی، شعر به بررسی و نقد نادرستی‌های اجتماعی و غفلت‌های معنوی انسان‌ها می‌پردازد.