شمارهٔ ۱۲۹ - ایضا له کمال‌الدین اسماعیل
کمال‌الدین اسماعیل / قطعات / وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)
صدرا ز برای خدمت تو
گر بذل کنیم جان چه باشد؟
تا مدحت تست بر زبانم
شیرین تر ازین زبان چه باشد؟
جز خصمی دولت تو کردن
بدبختی جاودان چه باشد؟
بنیوش حکایتی که با آن
صد قصّه و داستان چه باشد؟
مهمان من آمدند قومی
وین بنده ز میهمان چه باشد؟
گر لاف زنم ز تیره روزی
روشنتر ازین نشان چه باشد؟
افلاس و خمار و این حریفان
زین بدتر در جهان چه باشد؟
سرد و ترش اندرین چنین جای
الّا رخ میزبان چه باشد؟
ایشان همه در حدیث مطرب
انده مخور ای فلان چه باشد؟
بسیار فتد چنین زیانها
خرج دو سه قلتبان چه باشد؟
من عذر همی کنم که تان خود
بر ذوق لب و دهان چه باشد؟
وز زیر دو لب همی کنم جنگ
کین محنت ناگهان چه باشد؟
تن در دادم چو در فتادم
حاصل ز غم و فغان چه باشد؟
کردم کرم آنچه بود حاصل
در خانۀ مفلسان چه باشد؟
چون ظاهرم این بود تجمّل
پیداست که در نهان چه باشد
نان نیز چو نانوا نیارد
بر سفره و گرد خوان چه باشد؟
از گوشت حدیث بر ندارم
در کارد باستخوان چه باشد؟
ور نقل طلب کنند از من
جز عربده آن زمان چه باشد؟
روشن ز میانه وجه باده است
تا خود پس از ینمان چه باشد؟
در خشم مشو که این گران بین
بفرست سبک، گران چه باشد؟
زنهار در آن مکن توقّف
در خورد توان آنچه باشد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی موضوعاتی نظیر خدمت به دیگران، درد و رنج ناشی از فقر و تنگدستی، و تفاوت ظاهری و باطنی در زندگی می‌پردازد. شاعر با طعنه به وضعیت خود، می‌گوید که چه ارزش و معنایی در فدای جان برای خدمت به محبوب وجود دارد. او از زحماتش و ناامیدی‌ها و سختی‌هایی که تحمل کرده، سخن می‌گوید و به محفل‌های شادی و نقل و قصه‌گویی اشاره دارد. همچنین به مشکلات معیشتی و کمبودها در زندگی خود اشاره می‌کند و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که در پس ظاهر زیبا، واقعیتی تلخ وجود دارد. در کل، شعر ترکیبی از حسرت، درد، و واقعیت‌های زندگی است.