نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۸۵ - وله ایضا کمال‌الدین اسماعیل

کمال‌الدین اسماعیل / قطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

جهان صدرا لقای فرّخ تو

سعادت را ز بهر فال باید

کسی را کآرزوی خدمت تست

فراوان مایه از اقبال باید

اگر تو در خور همّت کنی جود

جهان از مال مالامال باید

فلک را از تو باید خواست تمکین

گرش کاری به استقلال باید

خرد را گر تمنّای کمالست

هم از ذات تو استکمال باید

سحرگاهان که بوی لطفت آید

دلم بر عزم استقبال باید

کسی کو بحر خواند همّت تو

بسا کش از تو استخجال باید

اگر چه نیست وقت زحمت من

نموداری ز وصف الحال باید

مرا چون تربیت آغاز کردی

سر هر کار را دنبال باید

اگر کنه خلوص من ندانی

به احوال من استدلال باید

بزرگان را و ارباب کرم را

نظر بر مردم بطّال باید

ز درگاه تو جز عجز و خلاقیت

مرا تمییزی از عمال باید

ز تو چون دیگران را مال و جاهست

مرا گر جاه نبود مال باید

زهر لطفی که با من پار کردی

همی اضعاف آن امسال باید

چو از من بازگیری شغل و مرسوم

مرا خرج خودو اطفال باید

اگر تفضیل معلومست وگر نیست

همم چیزی علی الاجمال باید

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره نیاز به الطاف و کرم فردی بزرگ یا محبوب است که منبع سعادت و خوشبختی در زندگی شخصی شاعر می‌باشد. شاعر از مفاهیم مختلفی چون خدمت، همت، جود و بخشش صحبت می‌کند و تاکید می‌کند که در صورت تلاش و کار کردن، دنیا از نعمت‌های زیادی پر خواهد شد. او به اهمیت خرد و کمال اشاره دارد و نشان می‌دهد که این صفات نیز از ذات محبوب او ناشی می‌شود. شاعر همچنین در مورد دوستان و بزرگان صحبت می‌کند و به این نکته اشاره می‌کند که باید به نیازهای دیگران توجه شود و او نیز در پی تأمین نیازهای خود و خانواده‌اش است. در نهایت، او می‌گوید که اگر تمایزی در انتخاب‌ها وجود داشته باشد یا نداشته باشد، باید به صورت کلی و همه‌جانبه به موضوعات نگاه کرد.