نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۲۶۵ - وله ایضا کمال‌الدین اسماعیل

کمال‌الدین اسماعیل / قطعات / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مسدس مخبون محذوف)

آن که سخت نشده هرگز سیر

نیست الّا شکم خواجه فلان

وان که بر خیر نشد هرگز چیر

نیست الّا قلم خواجه فلان

وان که روی از نظر کس ننهفت

نیت الّا حرم خواجه فلان

وان که چشم طمعش نقش ندید

نیست الّا درم خواجه فلان

وان که افزون ز همه چیز آنست

نیست الّا ستم خواجه فلان

وان که در عالم از آن کمتر نیست

نیست الّا کرم خواجه فلان

وان که شومست بر ارباب هنر

نیست الّا قدم خواجه فلان

وان که زان نیست مبارکتر هیچ

نیست الّا عدم خواجه فلان

وان که شادند همه اهل کمال

نیست الّا به غم خواجه فلان

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به نقد و بررسی ویژگی‌ها و رفتارهای برخی افراد می‌پردازد. هر بخشی از شعر به نوعی به یکی از خصوصیات منفی اشاره دارد و نشان می‌دهد که آنچه که به ظاهر ارزشمند یا مطلوب به نظر می‌رسد، در واقع تنها به خاطر رابطه‌اش با "خواجه فلان" بوده یا از صفات منفی ناشی شده است. به طور کلی، شاعر ظلم، طمع‌ورزی، نفاق و دیگر صفات زشت را با تکیه بر نام افراد یا اشیاء به تصویر می‌کشد و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که شادی و کمال واقعی به درد و غم خواجه فلان وابسته است.