نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۳۴۱ - وله ایضا کمال‌الدین اسماعیل

کمال‌الدین اسماعیل / قطعات / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

پیشوای علما خسرو دانشمندان

ای که بر اهل معانی بسزا پادشهی

لشکر فقر شود منهزم از ساحت دهر

چون کند خیل سخا از سر کلکت سیهی

آتشین شعله برآید به سر آب حیات

هردم از غیرت خاکی که برو پای نهی

هفت گردون را در حلقۀ درست دیدم

جای بر گردن هم کرده ز بی جایگهی

قصّۀ غصّۀ بی آبی من اصغا کن

مگرم روی دهد از کرمت روز بهی

اندرین شدّت گرما که بینداخت سپر

تیغ سبزه ز که از کوکبۀ تیر مهی

آب نایاب چنان شد که همی بر لب جوی

دستها جز به تیّمم نکشد سر و سهی

دایۀ ابر چو شیرش ندهد، طفل نبات

چه کند گر نکند گونۀ رخسار گهی؟

همه اقسام بدی تعبیه در بی آبیست

سبب اینست که آبی را خوانند بهی

زابر کفّار تو در یوزة آبست مرا

به کم از آب خود از دست رهی کی برهی؟

گرچه در خدمت جاه تو مرا آبی نیست

دارم آن چشم که آب آرد با روی رهی

بادم لطف تو هر لحظه امیدم گوید

رایگان از کف من گر همه بادی نجهی

کشتکی دارم چون کشتی ارباب هنر

مانده بر خشک و بدو روی نهاده تبهی

کآب خواهم ز تو خواهم که چو بحری پر دل

نه از اینها که چو چاهند همه چشم تهی

کشت من تشنه و من گرسنه ترسم فردا

ندهد نانم ار امروز تو ابش ندهی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به توصیف وضعیت دشوار ناشی از کمبود آب و تشنگی می‌پردازد و از خداوند به عنوان پیشوای علما و دانشمندان دعا می‌کند تا بر مشکلات فقر و نیازمندی غلبه کند. شاعر از درد و غصه ناشی از کمبود آب و شدت گرما سخن می‌گوید و از خداوند می‌خواهد که در این شرایط سخت، رحمت و کرم خود را نثار کند. او به وضعیت نامناسب موجودات زنده که به آب نیاز دارند اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که در کنار انتظاراتش، امید به لطف خداوند در دلش باقی مانده است. شاعر در نهایت خاطرنشان می‌سازد که اگر امروز به او آبی داده نشود، ممکن است فردا در ناامیدی و نیاز برود.