غزل شمارهٔ ۸۵ خاقانی
خاقانی شروانی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)
آن‌ها که محققان راهند
در مسند فقر پادشاهند
در رزم، یلان بی‌نبردند
در بزم، سران بی‌کلاهند
کعبه صفت‌اند و راه‌پیمای
باور کنی آسمان و ماهند
بر چرخ زنند خیمهٔ آه
هم خود به صفت میان آهند
بازیچهٔ دهرشان بنفریفت
زانگه که در این خیال کاهند
مستان شبانه‌اند اما
صاحب‌خبران صبح‌گاهند
خاقانی‌وار در دو عالم
از دوست رضای دوست خواهند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف محققان و دانشمندان می‌پردازد که در عین حال که در شرایط سخت و فقر زندگی می‌کنند، از نظر علمی و معرفتی در جایگاه والایی قرار دارند. آن‌ها بدون نیاز به جنگ، در میدان علم و دانش پیروز هستند و در بزم‌های دل‌انگیز نیز به نوعی حضور دارند. این افراد به کعبه و آسمان همچون راهنمایان واقعی می‌مانند. در عین مستانه بودن، آگاهی و بصیرت خود را در صبح‌گاه حفظ می‌کنند و از رضایت دوست برخوردارند. در نهایت، زندگی آن‌ها را در دنیای فانی بازیچه‌ای می‌بیند که در جستجوی معنای عمیق‌تری هستند.