رباعی ۱۴۲ خیام
خیام نیشابوری / دم را دریابیم [۱۴۳-۱۰۸] / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
گردون نِگَری ز قدِّ فرسودهٔ ماست
جیحون اثری ز اشکِ پالودهٔ ماست
دوزخ شَرَری ز رنجِ بیهودهٔ ماست
فردوس دمی زِ وقتِ آسودهٔ ماست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بیت شاعرانه به تأمل در وضعیت انسان و زندگی اشاره دارد. گردون (آسمان) به قدمت انسان اشاره میکند، و جیحون (رود جیحون) یادآور اشکها و غمهای اوست. دوزخ هم نمادی از رنجهای بیفایده و در عین حال، فردوس نیز نشانی از لحظهای از آسایش و آرامش است. به طور کلی، غمها و شادیهای زندگی در این اشعار به تصویر کشیده شدهاند.