شمارهٔ ۱۰۰ کمال خجندی
کمال خجندی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
به خوبان مهر ورزیدن چه کارست
رخش بین ور نه به دیدن چه کارست
به یاد لعل دلبر خون دل نوش
شراب لعل نوشیدن چه کارست
به مهر بوسه از جان قطع کن قطع
به تیغی دست ببریدن چه کارست
گر آرد جان به لب عاشق درین کار
لب معشوق بوسیدن چه کارست
سماع آسان بود بر صوفی گرم
چوآنش نیست جوشیدن چه کارست
به دامن عیب رندان پوش زاهد
لباس زهد پوشیدن چه کارست
کمال از هر دو عالم روی در پیچ
به سر دستار پیچیدن چه کارست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به نقد و بررسی رفتارها و اعمالی می‌پردازد که ظاهراً نیکو و پسندیده به نظر می‌رسند، اما در عمق خود بی‌معنا یا حتی بی‌فایده‌اند. شاعر از طریق مثال‌هایی چون مهر ورزیدن به خوبان، شراب نوشیدن به یاد دلبر، یا بوسیدن لب معشوق، به این نتیجه می‌رسد که این اعمال در صورتی که خالی از احساس واقعی و جوشش درونی باشند، هیچ ارزشی ندارند. به عبارت دیگر، اگر عمق احساسات و ارتباط حقیقی وجود نداشته باشد، هر عمل زیبایی بی‌معنا خواهد بود. در نهایت، شاعر به نوعی از پوچی Ritual و ظاهرگرایی در دین و زهد نیز اشاره می‌کند و می‌پرسد که داشتن ظواهر این‌گونه چه فایده‌ای دارد بدون حقیقت و روح.