شمارهٔ ۱۹۶ امیرخسرو دهلوی
امیرخسرو دهلوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
چون گذر بر خاک داری بر سرت این باد چیست
چون ز گل بنیاد داری دل بر این بنیاد چیست
کار چون تقدیر دارد ز اختران رنجش چراست
چون کند سلطان سیاست ناله از جلاد چیست
یاسمینها چون همه رخسار و زلف نیکوانست
نام این نسرین چرا شد، نام آن شمشاد چیست
چون بقا را در جهان پیش خرد سرمایه نیست
این به ریشت باد چندین، در بروتت باد چیست
دولت و محنت چو هر دو بر کسی پابنده نیست
زین دلت غمگین چرا شد زان درونت شاد چیست
آفت مردم طمع شد از خود و مردم مرنج
مرغ را دانه بلا شد طعنه بر صیاد چیست
خون خلقی ریزی و ناگه گرت ریزند خون
چون ستم خو می کنی از دیگران فریاد چیست
چند تن پروردن، ای از عالم دل بی خبر
چون دلت ویرانه است این آب و گل آباد چیست
یارکی دارند که خسرو می خورد غم چون شکر
بر دل شیرین چه روشن کانده فرهاد چیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به نقد و تفکر درباره مسائل زندگی و انسان‌ها پرداخته است. شاعر سوالاتی مطرح می‌کند که به تناقض‌ها و مسائل روزمره اشاره دارد. مثلاً از درد و رنج انسان‌ها می‌پرسد که چرا وقتی تقدیر بر اساس اختران است، باید از این رنج و سختی‌ها شکایت کنیم. او به زیبایی‌های طبیعی (یاسمین و نسرین) اشاره کرده و از نسبت‌های نامناسب میان آنها انتقاد می‌کند. همچنین بر عدم پایداری و تغییرپذیری دنیا تاکید می‌کند و از انسان‌ها می‌خواهد که از طمع و خودخواهی بپرهیزند. در نهایت، به غم و شادی‌ای که در دل انسان‌ها وجود دارد و توجه به تنهایی و ویرانی درون آنان اشاره می‌کند. این اشعار نشان‌دهنده تأملات عمیق شاعر در زندگی و روابط انسانی است.