شمارهٔ ۶۴۲ حکیم نزاری
حکیم نزاری قهستانی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
کاروان بربست بار و ره دراز
برگ راه و توشهٔ منزل بساز
در سلوک امتحان بی عذر و دفع
رهنوردی چست باید چشم باز
تا نماند از رفیقان بازپس
بیشتر حاصل کند خط جواز
درد بیدرمان که میگویند حرص
راه بیپایان که میگویند آز
کوته است ایام عمر بیثبات
منزل آز و امل دور و دراز
پسروان اهل آرا میکنند
از مقامات کمالات احتراز
پیشوایانشان به اسفل میبرند
ز آن نمییارند بودن سرفراز
دعوی عصمت محال است از جنب
زشت باشد بر مصلا بینماز
غارت و تاراج و قتل و معتقد
عدل و انصاف و امان و ترک تاز
در میان حلقهٔ پاکان حق
خویشتن را کی تواند کرد گاز
نعل پیشانی چو سندان پیش دار
ورنه نتوان کرد و دعوی بر مجاز
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به اهمیت آمادهسازی برای راه طولانی زندگی و سلوک معنوی اشاره دارد. شاعر از کاروانی یاد میکند که باید بار و توشه خود را برای سفر جمع کند. در این راه، آگاهی و هوشیاری لازم است تا از دوستان عقب نمانیم و از مراحل کمال دور نشویم. همچنین، رویارویی با دردها و آزمایشها بیان شده و به بیثباتی عمر اشاره دارد. شاعر به انتقاد از کسانی میپردازد که به دنبال ادعای عصمت و برتری هستند ولی در واقع به کمالات دست نیافتهاند. در نهایت، او بر لزوم انصاف و پرهیز از ظلم تأکید میکند و میگوید که در جمع پاکان، نباید به تظاهر بسنده کرد.