غزل شمارهٔ ۱۶۹ عرفی
عرفی شیرازی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
حرم پویان دری را می‌پرستند
فقیهان دفتری را می‌پرستند
گروهی زشت‌خویند اهل دانش
که زیب و زیوری را می‌پرستند
از آن دعوی به شیخ و برهمن ماند
که هر یک داوری را می‌پرستند
برافکن پرده تا معلوم گردد
که یاران دیگری را می‌پرستند
عجب داریم ما از اهل عصیان
که دامان تری را می‌پرستند
به هر عزت که عشاق مجازی
ز ما خود خوش‌تری را می‌پرستند
ز اهل درد شو عرفی که این جمع
گرامی‌گوهری را می‌پرستند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به نقد و بررسی نوعی پرستش و اعتقاد می‌پردازد. او به شکل تمسخرآمیزی اشاره می‌کند که برخی مردم به جای حقایق و ارزش‌های واقعی، به اشیاء و مفاهیم ظاهری و مادی می‌پردازند. فقیهان، دانشمندان، و عالمان به جای حقیقت، به ظواهر و تزیینات می‌نگرند، و این موضوع را به قیاس با اعتقادات مذهبی و فلسفی دیگران می‌آورد. شاعر به تظاهر و دوگانگی در رفتارهای انسانی انتقاد می‌کند و در نهایت جستجوی معنای حقیقی را برای اهل درد و عاشقان نیز مهم می‌داند.