شمارهٔ ۵ پروین اعتصامی
پروین اعتصامی / مثنویات، تمثیلات و مقطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
ای خوشا خاطر ز نور علم مشحون داشتن
تیرگیها را ازین اقلیم بیرون داشتن
همچو موسی بودن از نور تجلی تابناک
گفتگوها با خدا در کوه و هامون داشتن
پاک کردن خویش را ز آلودگیهای زمین
خانه چون خورشید در اقطار گردون داشتن
عقل را بازارگان کردن ببازار وجود
نفس را بردن برین بازار و مغبون داشتن
بی حضور کیمیا، از هر مسی زر ساختن
بی وجود گوهر و زر، گنج قارون داشتن
گشتن اندر کان معنی گوهری عالمفروز
هر زمانی پرتو و تابی دگرگون داشتن
عقل و علم و هوش را بایکدیگر آمیختن
جان و دل را زنده زین جانبخش معجون داشتن
چون نهالی تازه، در پاداش رنج باغبان
شاخه‌های خرد خویش از بار، وارون داشتن
هر کجا دیوست، آنجا نور یزدانی شدن
هر کجا مار است، آنجا حکم افسون داشتن
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به اهمیت علم و دانش اشاره می‌کند و آن را نوری می‌داند که می‌تواند تیرگیها و آلودگیهای زمین را دور کند. او از صفات حضرت موسی به عنوان نمادی از ارتباط نزدیک با خدا سخن می‌گوید و بر پاکسازی نفس و روح تأکید می‌کند. شاعر به نقل تجربیات از بازار عقل و علم می‌پردازد و می‌گوید که با وجود این علم می‌توان از هر چیزی ارزشمندتر ساخت. در ادامه، او به رشد و شکوفایی روح و ذهن اشاره می‌کند و بر لزوم ترکیب عقل و علم با هم تأکید می‌کند. در نهایت به این نکته می‌رسد که هر جا تاریکی وجود دارد، باید نور الهی در آنجا حاکم باشد.