رباعی شمارهٔ ۱۷۶۱ مولانا
مولانا / رباعیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
ای نفس عجب که با دلم همنفسی
من بندهٔ آن صبح که خندان برسی
ای در دل شب چو روز آخر چه کسی
هم شحنه و دزد و خواجه و هم عسسی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این ابیات به نوعی از تأمل شاعر دربارهٔ ذات زندگی و تناقضات آن اشاره دارد. شاعر به نفس خود اشاره میکند که با دلش در ارتباط است و از لحظهای که صبح خندان بر او میتابد، حرف میزند. او در ادامه به شب اشاره دارد که در آن، همهٔ موجودات با هم جمع شدهاند—از دزد و شحنه (پلیس) تا خواجه و عسسی (نگهبان) —که نشاندهندهٔ حالتهای مختلف انسانها و چالشهای زندگی است. این ابیات به بررسی وجودی و انسانی پرداخته و به رابطهٔ پیچیدهٔ میان دل و نفس اشاره دارند.