غزل شمارهٔ ۲۱۸۰ صائب
صائب / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
با ما سبب کینه گردون دغا چیست؟
تقصیر چه و جرم کدام است و خطا چیست؟
امید خطا نیست چو در شست کماندار
اندیشه جستن ز سر تیر قضا چیست؟
آن غنچه اگر چاک گریبان نگشاید
در جیب نسیم سحر و باد صبا چیست؟
چون وعده سست تو به امید خلاف است
چندین گره سخت بر آن بند قبا چیست؟
در دست دوا چاره هر درد نهان است
دردی که دوا باعث آن است دوا چیست؟
شد ریگ زمین گیر درین وادی پر خار
ای راهروان چاره این آبله پا چیست؟
عسی به یکی سوزن ازین راه فرو ماند
مسواک و عصا، شانه و تسبیح و ردا چیست؟
بی درد طلب، همرهی خضر وبال است
گر درد طلب هست، غم راهنما چیست؟
رسم است که از جوش ثمر شاخ شود خم
ای پیر، ترا حاصل ازین قد دو تا چیست؟
چون بوسه حرام است به کیش تو ستمگر
ای دشمن دین این دو لب بوسه ربا چیست؟
کاهی که بود در ته دیوار، چه داند
کاندازه بیطاقتی کاهربا چیست؟
صائب ز گل و خار جهان دست نگه دار
در دامن این دشت به جز زهرگیا چیست؟
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
غزل به بررسی علل کینه و ناهماهنگی‌ها در زندگی انسانی می‌پردازد. شاعر در سوالات متعددی می‌پرسد که دلیل مشکلات و دردها چیست و چرا انسان‌ها به حالتی از ناامیدی و رنج می‌رسند. او به نقص‌ها و کاستی‌های موجود در روابط و وعده‌ها اشاره می‌کند و با استفاده از تصاویری نظیر گیاهان، داروها و دردها، به دنبال درک عمیق‌تری از معضلات زندگی است. او به زیان‌هایی که از بدی‌ها و خیانت‌ها ناشی می‌شود، اشاره می‌کند و در نهایت از حقیقت تلخ جهان با نگاهی انتقادی سخن می‌گوید. غزل در پایان به این نکته می‌رسد که در دامن زیبایی‌های طبیعت، در واقع زهر و تلخی نیز وجود دارد و باید با این واقعیت‌ها کنار آمد.