نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۵۵۶ صائب

صائب / متفرقات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

کجا طی راه حق با جان غافل می توان کردن؟

به پای خفته کی قطع منازل می توان کردن؟

اگر ذوق شهادت تشنه جانان را امان بخشد

چه خونها در دل بی رحم قاتل می توان کردن

سراب و آب را نتوان جدا کردن به چشم از هم

به نور دل تمیز حق و باطل می توان کردن

رعیت نیست ممکن شاه را محکوم خود سازد

اگر سرپیچد از فرمان چه با دل می توان کردن؟

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این بیت‌ها، شاعر به بررسی دشواری‌ها و معضلاتی می‌پردازد که در راه حق و حقیقت وجود دارد. او می‌پرسد که چگونه می‌توان بدون آمادگی و آگاهی، مسیر حق را پیمود و از خواب غفلت بیدار شد. همچنین به ارزش و اهمیت شهادت اشاره می‌کند و می‌گوید که اگر جان‌های تشنه شهادت به آرامش برسند، چه خون‌ها می‌تواند از دل قاتلان بی‌رحم برآید. شاعر ادامه می‌دهد که نمی‌توان آب و سراب را از یکدیگر جدا کرد و در این زمینه، نور دل می‌تواند راهنمای تشخیص حق و باطل باشد. در نهایت، او به این نکته می‌پردازد که رعیت نمی‌تواند شاه را محاکمه کند و اگر از فرمان او سرپیچی کند، با دل چه کاری می‌توان انجام داد. در مجموع، این اشعار به موضوعاتی چون آگاهی، حق، و قدرت اشاره دارند.