صفای اصفهانی
زندگی‌نامهٔ صفای اصفهانی
محمدحسین صفای فریدنی معروف به صفای اصفهانی (زادهٔ ۱۲۶۹ هجری قمری در فریدن در غرب استان اصفهان، درگذشته به سال ۱۳۲۲ هجری قمری) از شاعران فارسی‌سرای ایران در قرن سیزدهم هجری می‌باشد. وی تحصیلات ابتدایی را در فریدن و اصفهان پشت سر گذاشت. سپس به همراه برادرش علی‌محمد متخلص به حکیم به تهران رفت و در تهران به تحصیل مشغول گشت. در این ایام به عرفان و تصوف گراییده و در سال ۱۳۰۹ هجری قمری به مشهد رفت و با عنایات میرزا محمدعلی مؤتمن ملقب به مؤتمن السلطنه، وزیر خراسان در مشهد ساکن شد. او در مشهد با چند تَن از فضلای معروف خراسان از جمله ادیب نیشابوری معاشرت داشت. وی در فلسفه، تفسیر، کلام، منطق و حکمت استاد بود. غزلیاتش به طرزی دلنشین همراه با ترکیبات ابداعی مورد استقبال شاعران قرار گرفت. قصاید وی استادانه سروده شده و در مثنوی از گلشن راز شبستری پیروی کرده و مسمطات وی حاوی مدح و منقبت ائمهٔ اطهار است. اشعار وی بیشتر شامل مواعظ، توحید و دقایق عرفان و تصوف است. هم اینک نام یکی از خیابان‌های اصفهان در شمال غرب این شهر به نام حکیم صفایی می‌باشد.
آثار صفای اصفهانی
شعرهای صفای اصفهانی
- شمارهٔ ۱۷ - و من رشحات افکاره — ما زمره فقرا از روز در تعبیم
- شمارهٔ ۱۵ - در تهنیت عید مولود ناصر الدینشاه — یکی مراست به مشکوی از سعادت حال
- شمارهٔ ۱۳ - در منقبت حضرت حجه عصر عجل الله تعالی فرجه — آن زلف باز دولت خورشید زیر بالش
- شمارهٔ ۱۶ - در نکوهش و مذمت دنیا و اهل آن و معارف و حکم در حالت ضعف و ناتوانی فرموده است — بگرفت باز درد گریبانم
- شمارهٔ ۱۰ - وله ایضا — بگل سوری ماند رخ آن ترک پسر
- شمارهٔ ۱۱ - بهاریه در مدح حضرت شاه اولیاء علی بن ابیطالب صلوات الله و سلامه علیه — مرا ای هوای بهار معطر
- شمارهٔ ۱۴ - در مدح قطب الهدایه و محیط الولایه احمد مرسل — مرا دل عرش یزدانست و من اجری خور خوانش
- شمارهٔ ۱۲ - در نعت و مدح حضرت ختمی مرتبت رسول اکرم — بلاله ماند آن گونه چو باغ بهار
- شمارهٔ ۲۳ - فی التغزل — ای مشک تو در چین و در شکن
- شمارهٔ ۲۲ - وله ایضا — ای دل ار آگهی از مسلک صاحب نظران
- شمارهٔ ۱۹ - فی کمالات النفسانیه و مراتب الانسانیه — وحدت جمعم نه لامکان نه مکانم
- شمارهٔ ۲۱ - فی الحکمه والموعظه — مراست عمری چون آفتاب بر لب بام
- شمارهٔ ۲۵ - در حکم و معارف و موعظه و نصایح و نعت حضرت ثامن الائمه صلوات الله و سلامه علیه — باید ار میخواهی ایدل همدم جانان شدن
- شمارهٔ ۲۰ - فی مراتب القلبیه و التجرد عن عوالم الناسوتیه — ای آتش عشق ای دل نوانم
- شمارهٔ ۱۸ - من مکنونات سره و فواتح افکاره و نعت حضرت ثامن الحجج ارواحنا فداه — ای چرخ گرد گرد مکش زارم
- شمارهٔ ۲۴ - در حکمت و موعظه و نکوهش اهل دنیا فرموده است — بیان حکمت الصوم لیست سر سخن
- شمارهٔ ۲۶ - در حکم و معارف و مواعظ — مرد که بر کند دل ز صحبت نادان
- شمارهٔ ۲۹ - فی الحکم والمعارف — مرد که بر کند دل ز آرزوی تن
- شمارهٔ ۲۸ - وله ایضا — ایکه خواهی در ولایت شهر یاری داشتن
- شمارهٔ ۲۷ - در حکم و معارف و نعت قطب اولیاء حضرت علی بن ابیطالب علیه الصلوه و السلام — ایدل ار خواهی بسر آهنگ افسر داشتن
- شمارهٔ ۳۰ - در شکوه از قطع مستمری خود و نکوهش ظلم گوید — از پی تشکیل حل ز عقد خراسان
- شمارهٔ ۳۱ - در معرفت و حکم و منقبت شاه اولیاء علی مرتضی صلواه الله والسلامه علیه گوید — آمد دم سپید دم آن ماه لشکری
- در منقبت و مدح حضرت خاتم النبیین و سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم — نیم شب از بام دل اول و بانگ خروس
- مسمط در نعت صدیقه کبری فاطمه زهرا سلام الله علیها — برخاست به آیین کهن مرغ شب‌آویز