بخش ۱۱۲ - الرعونه صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
رعونت چیست حظ از خویش بردن
توقف در حظوظ نفس کردن
رعونت عبد را دامی بود سخت
خوش آنمردی کز او بیرون بر درخت
مشو رعنا گرت عقلی بود زه
مخنث بودن از رعنائیت به
بزیر نفس عیب استت فتادن
بکس یعنی که خود را جلوه دادن
بتحقیق این بود رعنائی عام
نه خاص آنکو بود بر رهروان دام
بود رعنائی خاص آنکه محظوظ
شوی از هر چه کان شد در تو ملحوظ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
رعونت به معنای خودپسندی و لذت بردن از خود است. فردی که در این حالت قرار میگیرد، تنها به اندیشههای نفسانی خود توجه دارد و در دام خودخواهی میافتد. شاعر به این نکته اشاره میکند که خوشبخت کسی است که از این خودپسندی فاصله میگیرد. در واقع، رعنایی واقعی به معنای جلوهگری و خودنمایی نیست، بلکه این است که فرد از هر چیزی که در او مورد توجه است، فاصله بگیرد و از حالت خودپسندانه خود بیرون بیاید. رعنایی خاص به این میپردازد که فرد از لذایذ نفسانی فراتر رفته و خود را در مسیر تعالی قرار دهد.