بخش ۱۳۹ - سرالقدر صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود سرالقدر علمش بهر عین
کز و شد منطبع احوال کونین
ز عین شئی در علم آنچه میبود
بظاهر سر بسر گردید موجود
پس او را حکم بر مقدار آنست
بهر شیئی که در علمش عیانست
بود سرالقدر حکمی که مربوط
بعین شیئی و در علم است مضبوط
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به مفهوم علم و حکم اشاره دارد. میگوید که علم و درک واقعی از اشیاء و احوال جهان، ناشی از مشاهده عینی آنهاست. هر چیزی که در علم موجود است، به شکل ظاهری وجود پیدا میکند. همچنین، هر حکم و قانونی که برای هر چیز مربوط به آن وجود دارد، در علم مشخص شده و محفوظ است. در واقع، علم به عنوان معیار فهم و قضاوت در مورد اشیاء و واقعههای جهان مطرح میشود.