بخش ۱۴۵ - السفر صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
سفر آمد به پیش ایمرد سیار
رفیقی بایدت چالاک و هشیار
سفر باشد زدار تن شدن سلب
بسوی حق نمودن وجهه قلب
بنزد سالکی کو رهسپار است
سفرها شد معین آنکه جار است
بود اول سفر سیر الی الله
نمودن طی منزلها در این راه
رسیدن بر کمال عالم قلب
شدن در آن تجلی محرم قلب
افق باشد مبین در رتبه آنجا
تجلیهای اسماء راست مبدا
بود دوم سفر در سیر فی الله
که آن اعلی افق شد نزد آگاه
بود این واحدیت را نهایت
شدن موصوف بر اوصاف حضرت
دگر سیم سفر آنرا که سمع است
ترقی بر مقام عین جمع است
بود آنجا مقام قاب قوسین
احد نگذاشت باقی نام اثنین
دوئی چون مرتفع شد بر نهایت
بود در عین اوادنی ولایت
ولایت یعنی آنجا جا وحدنیست
دوئیت رفت و باقی جز احد نیست
دگر باشد سفر در سیر بالله
که فرق بعد جمع آمد بدلخواه
بود چارم سفر را نیک لایق
که باز آید بتکمیل خلایق
در اینجا فرق و جمع او مساویست
بود در خلق اما غیر حق نیست
بود دارای کل این مراتب
ولی زونیست پیدا غیر قالب
چو دریایی که بیقعر و کرانست
و لیکن زیر کف یکجا نهان است
هر آن کف دید خوار و بی‌ادب ماند
لب دریای رحمت تشنه لب ماند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره سفرهای معنوی و مراحل مختلف آن به سمت خداوند است. هر مرحله از سفر یک جنبه خاص دارد: 1. **سیر الی الله**: اولین مرحله سفر به سوی خداوند است که در آن روح به کمال می‌رسد و به تجلیات الهی نزدیک می‌شود. 2. **سیر فی الله**: مرحله دوم، جایی است که درک و شعور انسان به واحدیت خداوند می‌رسد و در این مقام، خود را به اوصاف حضرت حق می‌آراید. 3. **سیر بالله**: سومین مرحله، فضایی است که در آن دوگانگی از بین می‌رود و تنها وحدت خداوند باقی می‌ماند. 4. **تکمیل خلق**: چهارمین مرحله، دورانی است که در آن فرد به کمالات خود دست می‌یابد و در عین حال می‌فهمد که مسائل و ظواهر مادی فاقد حقیقت هستند. در نهایت، ماهیت سفرهای معنوی به درک عمیق و وحدت با خداوند و عبور از مرزهای دوگانگی اشاره دارد. تمامی این مراحل در بطن خود وحدت الهی را نمایان می‌سازد.