بخش ۱۵۰ - باب الشین الشاهد صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
ز شاهد گر بپرسی بس صریح است
حضورت گر محیط آید صحیح است
با ینمعنی که دل را در احاطت
فرو گیرد بتأثیر بساطت
گهی باشد که از علم لدنیست
که محتاج محلی یا مکان نیست
بود هم کز تجلی یا شهود است
بقلب از وجد و حالی در نمود است
غرض شیئی که حاضر در دل آید
ز تأثیر شهود ار کامل آید
بود آنشاهد از بهر مشاهد
باقسامی که گفتم با شواهد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به مفهوم حضور و مشاهده اشاره می‌کند. او تاکید می‌کند که اگر از شاهد بپرسیم، حقیقت به وضوح مشخص است. حضور در دلِ انسان می‌تواند به شکل‌های مختلفی باشد، از جمله با علم خداوندی که نیازی به مکان ندارد یا به وسیله تجلی و شهود. شاعر می‌گوید که آنچه در دل حاضر می‌شود، ناشی از تأثیر شهود است و این فرآیند به اشکال مختلفی از شهود دلالت می‌کند. در نهایت، او به چند نوع از موارد مشهود اشاره می‌کند که به واقعیات و بروز احساسات در قلب مرتبط است.