بخش ۱۵۷ - شواهدالتوحید صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود دیگر شواهدهای توحید
تعینهای اشیاء خود بتاکید
چه اشیاء هر یکی یکتا بذاتند
ز هم ممتاز و مخصوص از جهاتند
ز حق باشند هر یک آیتی خاص
بیک هستی تشخص یافت اشخاص
ازین حیثیت اشیاء را عدد نیست
عیان از این عددها جز احد نیست
چنان یکتاست در خود هر نمودی
که پنداری جز او نبود وجودی
تعینهای اشیاء پس بتاکید
بود هر یک شواهدهای توحید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن بر اهمیت نشانههای توحید در تعینهای اشیاء تاکید دارد. هر شیء بهعنوان یک نشانه خاص از وجود حق، یکتاست و از یکدیگر متمایز است. به عبارت دیگر، همه اشیاء به نوعی به یگانگی و وحدت حق اشاره دارند و در عین حال، هر یک دارای ویژگیها و خصوصیات منحصر به فردی هستند. این یکتایی در ذات همه اشیاء نشانگر توحید است و به معنای این است که در زیر تعداد ظاهری، حقیقتی واحد و یکتا وجود دارد. در نهایت، تمام تعینهای اشیاء نمایانگر شواهد توحید هستند.