بخش ۱۶۰ - الشیخ صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
مراد از شیخ باشد مرشد راه
ز حال خلق و عیب نفس آگاه
ز علم شرع و آداب طریقت
بود آگه هم از سر حقیقت
ره تکمیل را پیموده باشد
بفرق بعد جمع آسوده باشد
بود آگاه از امراض و آفات
و را مقدور هم دفع بلیات
بداند هر دوئی را خواصش
که باشد بر چه دردی اختصاصش
چنین شیخی در او روی وریانیست
ز ارشادش بجز حق مدعانیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بیت به توصیف شیخی می‌پردازد که مرشد و راهنماست و از حال مردم و عیوب نفس آگاه است. او علم شرع و آداب طریقت را می‌داند و به حقیقت مسئله نیز آگاه است. این شیخ، مراحل کمال را طی کرده و در بین روش‌های مختلف به جمع‌گرایی رسیده است. او از بیماری‌ها و آسیب‌ها نیز آگاه است و توانایی دفع بلاها را دارد. همچنین می‌داند هر چیزی چه خواصی دارد و بر چه دردی خاصی تأثیر می‌گذارد. در نهایت، چنین شیخی دارای روحی پویا است و فقط به حق ارشاد می‌کند.