بخش ۲۲۸ - عبدالباسط صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
تو عبدالباسط آنرا دان که مبسوط
بود خیرش ز حق بر خلق و مضبوط
بنفس و مال و هر چیزی که واضح
بود باشد بخلق از حق مفرح
هر آن بسطی که آن باشد موافق
بامر حق رساند بر خلایق
از و یابند اشیاء انبساطی
که در هر رتبه دارند انضباطی
ز بسط است آنکه بیاصل و گزافست
بعقل وش رع و نظم کل خلافست
بود بسط آنکه گل بشگفت و آگاه
شد از جنبیدن باد سحرگاه
ز تاریکی بود بسط لیالی
دگر هم بسط روز از شمس عالی
بدینسان بسط هر شیئی مناسب
بحال اوست گر دانی مراتب
تجلی چون نماید اسم باسط
بعبدی اوست در بسط از وسایط
رساند بسط ظلمت را بشبها
فرستد بسط سوزش را به تبها
کشاند بسط وسعت را بصحرا
نشاند بسط جنبش را بدریا
فروشد بسط جلوه بر بساتین
دهد بسط آن صلابت بر سلاطین
دهد باشد گرت بسط تفرس
بهر ذی روحی او بسط تنفس
نماید داری ار بسط معانی
جهات سته را بسط مکانی
بدینسان بر همه اشیاء عالم
دهد بسطی بقدر وسع فافهم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره مفهوم "بسط" یا گسترش در دنیای خلقت و ارتباط آن با خداوند است. به گفته نویسنده، "بسط" به معنای خیر و نعمتهایی است که خداوند برای مخلوقات خود فراهم میکند. این گسترش در ابعاد مختلفی مانند زندگی، روح و طبیعت تجلی پیدا میکند. همچنین، "بسط" میتواند به معنای روشنایی و آگاهی باشد که در مقابل تاریکی قرار دارد. نویسنده تأکید میکند که هر چیز باید در جایگاه خود و بر اساس ترتیب و نظام خاصی ظهور کند و این بسط، به نوعی میتواند به هماهنگی و توازن در دنیای مخلوقات منجر شود. در نهایت، مفهوم "بسط" به عنوان یک نعمت الهی معرفی میشود که به هر موجود زندهای حیات و تنفس میبخشد.