بخش ۲۲۹ - عبدالخافض صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
ز عبدالخافضت گویم بیانی
اگر صافی دل و روشن روانی
بود آنکس که ز اشیاء در تذلل
در آید گاه رؤیت بیتامل
ز هر شیئی ببیند رؤیت حق
وزان رؤیت بخفض آید محقق
از آنرو خواهد ار وقتی نشانرا
بخفض آرد تمام انس و جانرا
نشان خافضیت ز او در اشیاء
عیانست ار تو داری چشم بینا
ز اسم خافض است این نوع تأثیر
کز آنها شمهئی آید بتحریر
عجب نبود پس از عارف که بیناست
بذل و خفض از دیدار اشیاءست
که آید در نظر از ورد و خارش
ظهور ذوالجلال و اقتدارش
بخفض و اهتراز از هیبت حق
چنان آید که پیش صرصری بق
از آن حقش بخفض آرد فلک را
مطیع امر او سازد ملک را
بلرزد کوه اگر بیند شکیبش
بخشکد بحر اگر یابد نهیبش
ز خفض نوح کو با کبریا کرد
جهانرا غرق طوفان فنا کرد
براهیمی ز بال پشه خورد
شرار هستی نمرودی افسرد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره اهمیت خلوص دل و روح روشن است. اگر کسی بتواند با نگرش صحیح به اشیاء نگاه کند و در برابرشان تواضع داشته باشد، به واقعیتی عمیقتر دست خواهد یافت. این بینش باعث میشود که انسان به زیباییها و حقیقتهای الهی در اشیاء پی ببرد و خاری از آنها برداشت کند. عارفان با این دیدگاه متوجه عظمت و اقتدار خداوند هستند و این آگاهی باعث فروتنی و تسلیم در برابر حق میشود. در نهایت، نویسنده تأکید میکند که درک خداوند و بزرگی او میتواند حتی بر طبیعت و پدیدههای دنیایی تاثیر بگذارد و آنها را به حرکت وادار کند.