نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۴ - الانانیت صفی علیشاه

صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

انانیت بود آن شی‌ء که هر شیی

اضافت می‌تواند یافت بروی

چنانکه می‌دهی برخویش نسبت

هر آن چیزی که آید پیش فکرت

تن و جان ملک و مال و خانه و زن

بخود نسبت دهی کاین باشد از من

ندانی هیچ کاین من کیست در تو

چه باشد وصف و نامش چیست در تو

لطیفه ذوالمن است آن تا که دانی

کسی جز تست اندر تو نهانی

گذاری گر انانیت به او باز

بدون ما و من باشی سر افراز

خود این گنجیست مالامال گوهر

نگردد جز فقیر از وی توانگر

انانیت نهادن کار خواهد

بر آید ز آنکه او را یار خواهد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به مفهوم انانیت و خودشتاسی اشاره دارد. نویسنده می‌گوید که انانیت به هر چیزی که به خود نسبت می‌دهیم، از جمله مال، خانه، زن و... مربوط می‌شود. انسان‌ها معمولاً خود را از چیزهایی که دارند شناخته و به آنان نسبت می‌دهند، اما در حقیقت نمی‌دانند که واقعیّت وجود آنها چیست. او پیشنهاد می‌کند که اگر انانیت را کنار بگذاریم، می‌توانیم به آگاهی عمیق‌تری دست یابیم و از آن درک کنیم که در درون ما چیز دیگری وجود دارد که هدف و حقیقت عمیق‌تر ماست. در نهایت، نویسنده اشاره می‌کند که کنار گذاشتن انانیت می‌تواند به سر بلندی و غنای روحی منجر شود.