بخش ۳۰ - باب الابواب صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
نکو دریاب شرح باب الابواب
که آن توبه است نزد اهل آداب
شود در خانه داخل هر کس از در
ز توبه یافت سالک راه و رهبر
ز سر توبه هر کس گشت آگاه
نگردد یکنفس غافل ز درگاه
بظاهر تو به از جرم و گناه است
بباطن ز آنچه آن غیر از اله است
بود در شرع حق توبت ز دلخواه
بمعنی از تمام ما سوی الله
بود آن توبه در حکم شریعت
بود این توبه اهل حقیقت
در آن توبه ز فعل بد بپرهیز
در این توبه ز بود خویش برخیز
بهر آنی که راهی را کنی طی
از آن رفتار میکن تو به در پی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بخش از شعر درباره توبه و اهمیت آن در زندگی انسان‌هاست. توبه به عنوان دروازه‌ای به سوی حقیقت و راهنمای سالکین معرفی می‌شود. در اینجا توبه به دو صورت بررسی می‌شود: یکی توبه‌ای که در ظاهر از گناه و جرم دوری می‌کند و دیگری توبه‌ای عمیق‌تر که انسان را از خودخواهی‌ها و تعلقات دنیوی دور می‌کند. توبه در شرع یک عمل ضروری است، در حالی که در حقیقت به معنای رها کردن تمام غیر از خداست. در نهایت، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که برای پیمودن راه درست، لازم است از اعمال بد و همچنین از خود و خواسته‌های شخصی خود فاصله بگیریم.