بخش ۳۰۹ - العنقاء صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود عنقا کنایه از هیولا
که ز انظار است مخفی همچو عنقا
تو او را جز که با صورت نیابی
نشان از وی بکونیت نیابی
بزیبایی صور را قابل آمد
وجود او بصورت حاصل آمد
بود او را تحرک بین اجسام
که باشد عنصر اعظم در افهام
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این ابیات، شاعر به کنایه از هیولایی به نام "عنقا" سخن می‌گوید که مانند این هیولا، از دیدن و شناختن پنهان است. او اشاره می‌کند که هیچ‌کس نمی‌تواند آن را جز با صورتی که به خود می‌گیرد، بشناسد و نشانه‌ای از آن پیدا کند. همچنین، زیبایی ظاهری آن هیولا به گونه‌ای است که وجودش در شکل و صورت تجلی می‌یابد و حرکتی بین اجسام دارد، به طوری که آن را به عنوان عنصر اعظم در درک و فهم می‌شناسنند.