بخش ۳۱۲ - عین‌الشیی صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
ز عین‌الشیی صوفی گفته مطلق
که آن حق است و گوید حق همه حق
مدان جز حق بمعنی عین شی را
که حق بود آنکه عارف دید ویرا
می و میناست عکس روی ساقی
چو شیئیت نماند اوست باقی
از آنرو کل شیئ گفت هالک
بجز وجهش که آن حق است و مالک
بمعنی وجه شیئ جز عین شی نیست
که آن فانی و باقی غیرحی نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن، صوفی به مفهوم "عین الشی" می‌پردازد و بیان می‌کند که حق، حقیقت مطلق است. او می‌گوید که تنها حق باید به عنوان حقیقت در نظر گرفته شود و هر چیزی غیر از آن، عین حقیقت نیست. صوفی به این نکته اشاره می‌کند که می و مینا، فقط تصاویری از حقیقت هستند و وقتی از حقیقت صحبت می‌کنیم، به واقعیتی فراتر از اشیا می‌رسیم. او تأکید می‌کند که همه چیز فانی است و تنها وجه حق، باقی و مالک است. در نهایت، حق به عنوان حقیقتی غیرقابل تغییر و دائمی توصیف می‌شود.