بخش ۳۱۳ - عین‌الاله و عین العالم صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
ز عین العالم و عین الالهت
نمایم نکته بی اشتباهت
شد انسانی که دارد در حقیقت
تحقق او بکبری برزخیت
چو حق بیند ز چشم او بعالم
کند رحمت به هستیها دمادم
باین معنی است ظاهر سر لولاک
نبودی گر تو کی می‌بود افلاک
خود انسانیست دیگر بی‌تفرق
که بر اسم بصیرستش تحقق
چو هر شیئ شود مرئی بعالم
باین اسم است معلوم و مسلم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی حقیقت انسانی و روابط او با عالم و وجود پرداخته است. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که انسان حقیقتی دارد که در برزخ وجود پیدا می‌کند و با مشاهده حق، رحمت خود را به موجودات می‌افزاید. همچنین، به این موضوع اشاره می‌کند که بدون وجود انسان، جهان و آسمان هم وجود نداشتند. در نهایت، شاعر بیان می‌کند که حقیقت انسانی، به دور از تفرق، به یک اسم بصیر و آگاه نسبت به جهانیان وابسته است و هر چیز در عالم با این اسم مشخص و شناخته می‌شود.