بخش ۳۳۰ - الفرق الثانی صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دگر بشنو بیان از فرق ثانی
گرت واجب بود علم معانی
قیام خلق بالحق در شهود است
دگر وحدت بکثرت در نمود است
بدینسان کثرت اندر وحدت آمد
بدون احتجاب این مشاهد
نباشد محتجب یعنی زمانی
بهر یک زان دگر بی‌امتحانی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این بیت‌ها، شاعر به بیان تفاوت‌هایی می‌پردازد که در شناخت و تجربه وجود دارد. او می‌گوید که شناخت حقایق و معانی، پایه‌گذار قیام انسان‌ها در شهود و دیدن واقعیات است. وحدت و کثرت نیز در این زمینه به یکدیگر وابسته‌اند؛ به گونه‌ای که کثرت در وحدت جای می‌گیرد و این درک بدون حجاب و پرده‌هاست. در نهایت، اشاره می‌کند که هیچ چیز در این تجربیات پنهان نیست و هر یک از آنها به‌گونه‌ای مستقیم و غیرامتحانی درک می‌شود.