بخش ۳۳۸ - باب القاف القابلیه الاولی صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دگر بشنو ز اول قابلیت
که آن اصل اصول آمد برتبت
بود در اصطلاح اول تعین
تعینها ازو یابد تمکن
ز بحر اوست او اولین موج
ز فرد مطلق است او اولین زوج
دگر برخاست امواج مکرر
ز موج اولین تا رشح آخر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بیان اصل "قابلیت" و تعین در وجود می‌پردازد. می‌گوید که همه چیز از این اصل و این قابلیت سرچشمه می‌گیرد. در واقع، همه تعینات و موجودات از "بحر" نخستین و "موج" اولی شکل می‌گیرند. این مفهوم به ما می‌آموزد که وجود و موجودات از یک منبع اولیه و واحد گرفته شده‌اند و همچنان که امواج دریا به وجود می‌آیند، تعینات و اشکال متنوع از این اصل سرچشمه می‌گیرند.