بخش ۳۷۰ - اللطیفه الانسانیه صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
لطیف کو بانسانست معروف
بنفس ناطقه گردید موصوف
بقلب است او مسمی در تعقل
حقیقت باشد از روح او تنزل
دو وجه او را بنفس رو و روح باشد
دهم تفصیل تا مشروح باشد
از آنوجهی که بر روح است منسوب
بصدرش اهل دل دارند محسوب
و زان وجهی که بر نفس است اقرب
فؤادش گر تو خوانی باشد انسب
بدین دستور می‌باشد لطائف
بدینسان بر مراتب باش واقف
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، لطیف به توصیف انسان می‌پردازد و او را موجودی با نفس ناطقه و عقلانی معرفی می‌کند. او انسان را دارای دو جنبه می‌داند: یکی روح که به درک و تعقل مربوط است و دیگری نفس که به احساسات و عواطف مربوط می‌شود. لطیف اشاره می‌کند که بر اساس این دو جنبه، انسان‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند: اهل دل و عارفان که به جنبه روحانی نزدیک‌ترند و اشخاصی که به جنبه نفس نزدیک‌ترند. در نهایت، او بر لزوم آگاهی از مراتب این لطایف تأکید می‌کند.