بخش ۳۷۷ - المبدئیت صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
اضافه محض باشد مبدئیت
احد هم کاقدم است از واحدیت
احدیت مر او را خود تقدم
بود بر واحدیت بیتکلم
چو او خود منشأ کل صفاتست
تعینها زوی چون منشئات است
اضافه خود اشاراتیست عقلی
بمعنی اعتباراتیست عقلی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این ابیات، شاعر به مفهوم "احدیت" و "واحدیت" میپردازد. او بیان میکند که "احدیت" مقدم بر "واحدیت" است و خود اصل و مبدأ همه چیز است. همچنین، اشاره میکند که "احدیت" منشأ صفات و ویژگیهاست و تعینها از آن ناشی میشوند. در نهایت، اضافه به معنای اشارهها و اعتبارهای عقلی است. به طور کلی، سخن از مفهوم عمیق و فلسفی وحدت وجود و ماهیت خداوند است.