بخش ۳۷۸ - مبادی النهایات صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دگر باشد مبادی النهایات
فروض کل اعمال و عبادات
فرائض اصل آن چار امهات است
زکوه و حج پس از صوم و صلوه است
صلوه است اول و شد در نهایت
کمال قرب و وصلت بر حقیقت
زکاتت را نهایت نزد آگاه
بود ز اخلاص بذل ما سوی الله
نهایت صوم را می‌باشد امساک
ز رسم خلقی از افلاک تا خاک
نمود امساک از کونین و افطار
کند در شام وصل از روی دلدار
باین تحقیق آن ذات‌آلعلی گفت
«انا اجزی ب والصوم لی» گفت
نهایت چیست حج را در قبولت
بسوی معرفت آخر وصولت
تحقق بربقا بعد از فنا شد
فقیر از مسکنت صاحب غنا شد
ز اول تا بآخر خود مناسک
بود تفسیر منزلهای سالک
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توضیح مبادی و اصول عبادات اسلامی می‌پردازد و به چهار فریضه اصلی اشاره می‌کند: نماز، روزه، زکات و حج. ابتدا نماز را مهم‌ترین عمل و عامل نزدیکی به حقیقت می‌داند، سپس زکات را به عنوان نشانه‌ای از اخلاص و بخشش خالص به خدا معرفی می‌کند. روزه نیز عملی است که به امساک از خوردن و شربت پرداخته و به ارتباط با خدا در شب‌ها می‌پردازد. در نهایت، حج را سفری به سوی معرفت و شناخت خداوند می‌شمارد و نجات از فقر را از طریق ارتباط روحانی و عبادت بیان می‌کند. این اشعار به توصیف مراحل و ابعاد سفر معنوی اشاره دارد و راه‌های نزدیک شدن به خدا را تشریح می‌کند.