بخش ۴۰۸ - المستهلک صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود مستهلک آن فانی بالذات
که باقی زو نماند رسم و عادات
چو در ذات الاحد گردید فانی
نماند ز او نشانی در نهانی
همانا بعد استهلاک اشیاء
بود آنوجه هو باقی و برجا
چو غیری باوجود او نشاید
از آنرو غیر او مستهلک آید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بیتها به مفهوم فنا و بقا در هستی اشاره دارند. شاعر بیان میکند که هر چیزی که فانی و زوالپذیر است، در ذات خود میمیرد و هیچگونه نشانی از آن باقی نمیماند. در حالی که وجود حقیقی و بیکران تنها در خداوند وجود دارد و پس از نابودی اشیاء، تنها وجه باقی و پایدار خداوند است. از این رو، سایر موجودات در مقایسه با او همواره فانی و زوالپذیرند.