بخش ۴۳۳ - المنهج الاول صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
شدت گر منهج اول به نیت
بود آن انتشاء واحدیت
که هست از وحدت ذات انتشائش
هم از ذاتست عنون و بنائش
دگر کیفیت آن انتشاهم
که اسماء و صفات است آن مسلم
بود انسان که اندر رتبه ذات
مکاشف را بود علم و علامات
دهد حق اطلاعش در تقرب
ز اسماء‌و صفات و آن ترتب
که اندر رتبهای ذات باشد
عقول از درک هر یک مات باشد
خود این اقرب سبل در این سبیل است
بر او از منهج اول دلیل است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
متن اشاره به مفهوم وحدت و انتشاء دارد. بیان می‌کند که شدت اولین روش که با نیّت شروع می‌شود، پیوندی با واحدیت دارد. این انتشاء، که از ذات و اسامی و صفات ناشی می‌شود، در انسان و در مرتبه‌ی ذات تجلی می‌یابد. در این جا، علم و نشانه‌ها نزد مکاشف وجود دارد و حق به او اطلاع می‌دهد. هر رتبهای در ذات دارای عقول است و درک آنها ممکن نیست. این راه، نزدیک‌ترین سبل به حقیقت است و بر آن، دلیل از روش اول وجود دارد.