نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۴۳۵ - منتهی المعرفه صفی علیشاه

صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

نشان از منتهای معرفت جو

مقام واحدیت را جهت جو

دم رحمانی از وی انتشا یافت

بمنشیء السوی نام از خدا یافت

باینمعنی کز او شد گر که دانی

مگر ظاهر صورهای معانی

وجود آمد در آن ظاهر زأخفی

زمنزلهاست آن منزل تدلی

چو دروی کرد حق با صد تجمل

بسوی صورت خلقی تنزل

تدانی نیز خوانندش بمطلق

چه هست آنجا دنو خلق از حق

دگر هم منبعث شاید بجودش

اگر خوانی ز سلطان وجودش

چو جود حق در آنجا ابتدا شد

فیوضاتش روان بر ما سوا شد

زهر اسمی تجلی جود حق کرد

عیان ز اسماء تمام ما خلق کرد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به بررسی مفاهیم عرفانی و معرفتی می‌پردازد و بر وحدت وجود و تجلیات الهی تمرکز دارد. نویسنده بیان می‌کند که مقام واحدیت، نشانه‌ای از عمیق‌ترین شناخت انسان از خداوند است. دم رحمانی، که به معنای فیض خداوندی است، از ذات الهی منشأ می‌گیرد و به تجلیات مختلف در دنیا منتهی می‌شود. در این راستا، وجود انسان و سایر مخلوقات، تجلیات اسماء و صفات الهی هستند. همچنین، اشاره می‌شود که حق تعالی با تجلیات خود، فیوضاتی را به بشر می‌بخشد و این نعمت‌ها از جود و فراوانی الهی ناشی می‌شود. در نهایت، وجود مخلوقات را نتیجه‌ی تجلیات نام‌های الهی می‌داند.