بخش ۴۵۳ - علامه ترک الحسد صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بود پاک از حسد آنگاه دلقت
که وحشت باشد از اجماع خلقت
ملول از صحبت شاه و وزیری
گریزان از غنی و از فقیری
نباشد چشم نفع و دفعت از کس
بهر چیزی تو را باشد خدا بس
بجز حق نافعی و دافعی نیست
عطا و منع او را مانعی نیست
تو را کی یابد این معنی تحقق
بوقتی کز کسان بری تعلق
بغیری گو رسد از خلق چیزی
که پیش تو نیرزد بر پشیزی
تو افکندی ربود ار غیر بد نیست
در اینحال احتمالی از حسد نیست
تو را باید که ترک از جود باشد
مگر کان ترکت از مقصود باشد
در آنهم هست هست آثار و نشانی
که فهمند اهل معنی در زمانی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره دوری از حسد و وابستگی به خلق و خوی انسان‌هاست. نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که وقتی انسان از فریب نظرات و قضاوت‌های دیگران دور باشد، از حسد و نگرانی درباره نفع و ضرر دیگران آزاد خواهد شد. او تأکید می‌کند که تنها خداوند بخشنده و مانع است و هیچ‌کس حق ندارد بر تو تأثیر بگذارد. برای درک این معنا، باید از تعلق به دیگران پرهیز کرد و به درون خود نگاه کرد. در نهایت، این رفتار و نگرش نشان‌دهنده وجود نشانه‌هایی است که اهل فهم و معنی می‌توانند درک کنند.