بخش ۴۸۹ - وجهالاعنایه صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دو وجهی کز عنایت بی‌شکوک است
یکی جذبست و آندیگر سلوکست
بود این هر دو از بهر هدایت
شد آسان کار سالک از عنایت
بعرف ما عنایت انجذابست
سلوک از وی هم اما در حسابست
نماید از عنایت ره بسالک
رهاند هم بجذبش از مهالک
ز جذبه ره بآسانی شود طی
بهر گامی رسد هم جذبه از پی
سلوک و جذب پس با هم دو یارند
معین یکدیگر بر رهسپارند
نیاید جذبه تا ره طی نگردد
رهی هم طی بدون وی نگردد
از آن عارف ز سلطان هدایت
سلوک و جذب را خواند عنایت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر به دو جنبه مهم در مسیر عرفانی اشاره شده است: "جذب" و "سلوك". جذب به معنای کشش الهی و سلوك به معنای تلاش و کوشش فردی است. هر دو برای هدایت و پیشرفت سالک در مسیر عرفانی ضروری هستند. جذب، سالک را به راحتی به مقصود می‌رساند و سلوك نیز به نوعی محاسبه و تلاش منطقی نیاز دارد. در واقع، این دو عنصر مکمل یکدیگرند و بدون وجود یکی، دیگری نمی‌تواند به تنهایی راهگشا باشد. بنابراین، عشق به خداوند و تلاش برای نزدیک شدن به او، هر دو به عنوان عنایت الهی در مسیر عرفان محسوب می‌شوند.