بخش ۵ - الاحد صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
احد در نزد صوفی اسم ذاتست
که مطلق ز اعتبارات صفاتست
بود مشروط او بر شرط اطلاق
زهر نسبت که پنداری بود طاق
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این بیت، اشاره به مفهوم "احد" است که در نزد صوفیان به معنای ذات مطلق و بینهایت در نظر گرفته میشود. این ذات از هر گونه صفت و اعتباری فراتر است و هر چیزی که در ذهن ما بیاید، تنها مربوط به صفات آن ذات بوده و خود ذات به گونهای مشروط و همزمان نامشروط است. در واقع، هر نسبتی که به آن داده شود، نسبی بیش نیست.