بخش ۸ - احصاء الاسماء صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
اگر صاحبدلی بشنو کماهی
ز من احصا اسماء الهی
تحقق بروی اندر واحدیتی
فنای عبد از رسم دوئیت
فنا از شأن خلقی جمله گشتن
ز رسم و وصف خلقیت گذشتن
شدن پس بر احد باقی هم احصا
تخلق جستن آن باشد باسما
دگر احصاتیقن برمعا نیست
بر آنها هم عمل کردن عیانیست
پس احصاراسه معنی شد، فنا یک
تخلق پس تیقن باز بیشک
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره مفهوم وحدت و فنا در مسیر عرفان صحبت میکند. شاعر از شنیدن نامهای خداوند سخن میگوید و به کیفیت تحقق وحدت اشاره میکند که در آن، بنده از دوگانگی رها میشود. فنا به معنای در گذشتن از ویژگیهای خلقی و رسیدن به حالت یکی شدن با خداست. این حالت، فرایند فراموشی خودیت و تخلق به صفات الهی را به همراه دارد. در نهایت، شاعر به این نکته میرسد که این حالت فنا و تخلق، عاملی برای شناخت عمیقتر خداوند و درک واقعیات است.