شمارهٔ ۱۰۳ صغیر اصفهانی
صغیر اصفهانی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
در جهان امری که بیرونست از تقدیر چیست
وانچه تقدیر است در تغییر آن تدبیر چیست
ای که دام خلق می سازی نماز خویش را
پیش خیر الماکرین این حیله و تزویر چیست
خواجه داند جمله قرآنرا بجز لفظ زکوه
مات و حیران مانده کاین یک صرف را تفسیر چیست
دم مبند از ناله تا تأثیر آن بینی مگوی
حاصلم زین ناله و افغان بی تأثیر چیست
مرگ آید ناگهانی ای به هر کاری عجول
این همه در کار تو به علت تأثیر چیست
قول الناس نیامم کرده بس حالت پریش
کاینهمه خواب پریشان مرا تعبیر چیست
چون صغیر از مهر حیدر کن مس قلبت طلا
تا بدانی در حقیقت معنی اکسیر چیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر در این قافیه به پرسش‌هایی عمیق درباره تقدیر، تغییر و تزویر می‌پردازد. او از خداوند می‌خواهد که درک کند چرا در حقیقت، همه چیز بر اساس تقدیر پیش می‌رود و چه نیازی به تدبیر در تغییر آن است. به نقد نفاق و ظاهر‌سازی نیز می‌پردازد و می‌پرسد چرا مردم در حالتی پریشان قرار دارند و خواب‌های آشفته‌شان چه معنا و تعبیری دارد. او در نهایت به نیاز به درک حقیقت واقعی و معنای عمیق‌تر زندگی اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید می‌کند که باید از جذبه‌ها و لجاجت‌ها دوری کنیم تا به حقیقت واقعی نائل شویم.