نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۳۸۲ صغیر اصفهانی

صغیر اصفهانی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

زالعلم حجاب الاکبر‌ام د عقل سودائی

که دانائیست نادانی و نادانیست دانائی

بلی علمیکه بر جهلت بیفزاید از آن باید

کنی پرهیز ورنه میکشد کارت برسوائی

بتحقیق اطلبواالعلم ولو باالصین که گفت احمد

نبودش مقصد از آن علم جز علم شناسائی

بحکم ان بعض الظن اثم ای عالم خودبین

همان بهتر برندان دیدهٔ تحقیر نگشائی

از آن علمی که باد نخوت آرد باده خوردن به

تو و آن باد پیمائی من و این باده پیمائی

بعلم و عقل هرگز درنیایی ذوق عرفانرا

مگر عاشق شوی روزی وزین خوان لقمه بربائی

برو حالی بدست آور که عمری کرده‌ای ضایع

اگر از رنج عقل و قال بیحاصل نیاسائی

توان دیدن صغیر از دل جمال شاهد یکتا

ولی هرگاه زین آئینه زنگ شرک بزدائی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به نقد علم و دانش می‌پردازد و بیان می‌کند که علم واقعی باید انسان را به درک و شناخت بهتر برساند، نه اینکه او را به خودبینی و خودپسندی دچار کند. در اینجا به اهمیت آگاهی و عشق به حقیقت اشاره شده و گفته می‌شود که علم و عقل بدون عشق به عرفان، نشان‌دهنده‌ی نادانی است. از طرف دیگر، تأکید شده که باید از علمی که موجب نادانی می‌شود، پرهیز کرد و در نهایت، برای رسیدن به حقیقت و زیبایی، باید رنج و مشقت را با دل و جان پذیرفت. در این راستا، آگاهی و عشق به ذات و ریشه‌ها در کسب علم، مورد تأکید قرار می‌گیرد.